Het vertrouwen in de lokale politiek staat onder druk. Een recent onderzoek van Panel Inzicht geeft aan dat de Harderwijkse, lokale politiek een 4,7 scoort.
Inspraakavonden worden bezocht, formulieren ingevuld, ideeën gedeeld, maar te vaak blijft de vraag hangen: wat is er eigenlijk met onze inbreng gebeurd? Als die vraag onbeantwoord blijft, dan verdwijnt vertrouwen. En zonder vertrouwen verliest lokale democratie haar kracht. Het herstellen van dat vertrouwen vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om andere vormen van participatie: duidelijker, eerlijker en consequenter.Ook in Harderwijk en Hierden ervaren inwoners steeds vaker afstand tot besluiten die hen direct raken
Van inspraak naar invloed
Veel inwoners zijn best bereid om mee te denken over woningbouw, verkeer, leefbaarheid of grote ruimtelijke projecten. Maar meedenken is iets anders dan meebeslissen. Wanneer participatie wordt ervaren als: een formaliteit, of: “Het moest erbij”, dan ontstaat frustratie. Juist daarom is het tijd om participatie niet alleen eerder, maar ook serieuzer te organiseren. Niet als vinkje in het proces, maar als wezenlijk onderdeel van besluitvorming.
Het bindend adviesreferendum: duidelijkheid voor iedereen
Een krachtig instrument hiervoor is het bindend adviesreferendum. Geen vrijblijvend volksraadpleging, maar een helder moment waarop inwoners zich uitspreken over grote, richtinggevende keuzes. Niet bij elk onderwerp, maar juist bij dossiers met grote impact op de leefomgeving. De kracht zit in de duidelijkheid:
- inwoners weten waar ze over meepraten
- de gemeenteraad weet waar ze aan toe is
- verwachtingen zijn vooraf helder
Dat voorkomt teleurstelling achteraf en vergroot de legitimiteit van besluiten, ook als niet iedereen zijn zin krijgt.
Het raadgevend inwonersberaad: diepgang en representativiteit
Naast referenda kan een raadgevend inwonersberaad waardevolle verdieping bieden. Een representatieve groep inwoners krijgt de tijd, informatie en begeleiding om zich écht in een complex onderwerp te verdiepen. Geen snelle meningen, maar gewogen adviezen. Belangrijk hierbij is dat het college en de raad vooraf vastleggen wat ze met die adviezen doen. Niet alles hoeft één-op-één te worden overgenomen, maar afwijkingen moeten gemotiveerd worden. Alleen dan voelt deelname zinvol.
Terugkoppeling: de vergeten schakel
Misschien wel de meest onderschatte factor in participatie is terugkoppeling. Inwoners die hun avond opofferen voor een informatiebijeenkomst, hebben recht op een helder antwoord op één simpele vraag: Wat is er met mijn inbreng gebeurd?
Dat vraagt geen nieuwe systemen, maar wel discipline:
- een openbare samenvatting van opgehaalde punten
- een duidelijke toelichting wat wel en niet is meegenomen
- en vooral: waarom
Vertrouwen groeit door voorspelbaar bestuur
Vertrouwen komt niet voort uit perfecte besluiten, maar uit voorspelbaar en eerlijk bestuur. Door inwoners serieus te betrekken, duidelijke spelregels te hanteren en consequent terug te koppelen, ontstaat weer ruimte voor verbinding tussen bestuur en samenleving.
Lokale politiek wordt sterker wanneer inwoners zich geen toeschouwer voelen, maar mede-eigenaar van de koers. Dat is geen luxe, maar een noodzakelijke investering in de toekomst van onze gemeente. En misschien wel de belangrijkste winst: een politiek debat dat weer gaat over inhoud, verantwoordelijkheid en gezamenlijk belang. Precies waar lokale democratie voor bedoeld is.
