Ginkgo Biloba

Op het terrein van de Hortus in Harderwijk staat een Ginkgo Biloba.

Een Levendfossiel?

213 Miljoen jaar gelden in het Juratijdperk bestonden er zeker 2 soorten Ginkgobomen, men weet dit omdat er fossiele bladeren van de Ginkgo zijn gevonden. In die tijd kon je de Ginkgo over de hele wereld vinden. 2,5 miljoen jaar gelden is de boom verdwenen uit Europa en sinds dien is hij van nature alleen nog te vinden in China en Japan.

Uiterlijke kenmerken van de Ginkgo.

De Ginkgo Biloba boom behoord tot de naaktzadige. De naam Biloba staat voor tweelobbig. Deze naam slaat op de waaiervormige bladeren met een uitsnijding in het midden. Op deze manier zijn er twee lobben. De boom komt voor als man en vrouw. De mannelijke exemplaren hebben geelgroene hangende katjes. De vrouwelijke exemplaren zijn makkelijker te herkennen aan het stel bolvormige zaadknopjes ter grootte van een knikker. Wanneer in het najaar van de vrouwelijke exemplaren de vruchten op de grond vallen begint de vlezige huid te rotte de vruchten ruiken dan naar ranzige boter. Dit is de reden waarom men liever mannelijke bomen plant.

De schors van de boom is goed bestand tegen vuur en ook heeft hij een grote weerstand tegen ziekten, luchtvervuiling en radioactieve straling en hij bestand tegen temperaturen van -40 tot +30 graden Celsius. De boom groeit onregelmatig en in kegelvorm, daarnaast kan de Ginkgo wel 40 meter hoog worden en wel meer dan 2000 jaar oud worden. In Nederland en België gebruikt men (tegenwoordig) kweekvormen waardoor de boom niet zo hoog wordt.

De oudste?

De Ginkgo in Harderwijk is de op één na oudste Ginkgo boom in Nederland.
Volgens verhalen zou hij door Linnaeus zijn gepland. Als dat zo is dan zou hij in 1735 zijn gepland, maar of dit klopt? Waarschijnlijker is het dat hij tussen 1750 en 1800 is gepland.
De oudste Ginkgo boom (buiten Japan en China) staat waarschijnlijk ik Utrecht. Deze Ginkgo zou in 1723 zijn gepland toen men daar met de Hortus begon. Echter het wil dat Linnaeus toen hij in 1735 de Utrechtse Hortus bezocht geen melding heeft gemaakt van de Ginkgo boom het is dus waarschijnlijker dat hij later is gepland. Ook werd hij in 1747 niet genoemd in de catalogus van wachendorff. De eerste melding van de Utrechtse Ginkgo komt uit 1782 de duitse Botanicus J.F. Ehrhart beschreef een Ginkgo van 3 á 4 meter hoog. Omdat de Ginkgo een trage groeier is kunnen we er van uit gaan dat hij toen tussen de 15 en 25 jaar oud moet zijn geweest. Men gaat er echter van uit dat de Ginkgo in Utrecht de oudste Ginkgo van europa is en waarschijnlijk ook buiten Japan. Dan staat er nog een Ginkgo in het vlaamse Geetbest deze staat op het dorpsplein naast de kerk Dit is de Boom met de grootste stamomtrek maar hij is waarschijnlijk wel net iets jonger dan de Utrechtse.

Hoe komt de Ginkgo aan zijn naam (namen)

Zijn naam dankt de ginkgo aan zijn zaden deze zaden lijken op zilveren abrikozen Gin = zilver kyo betekend abrikoos. Nu hebben we dus Ginkyo. De botanicus Engelbert Kaempfer zag in 1960 als eerste westerling de Ginkyo hij beschreef de boom en maakte daar een schrijf fout bij i.p.v. Ginkyo Schreef hij Ginkgo.
In 1771 gaf Linnaeus hem zijn definitieve naam namelijk Ginkgo biloba en nam hem op in zijn plantenclassificatie
‘Biloba' betekent ‘tweelobbig', en daarmee had Linnaeus meteen het meest opvallende uiterlijke kenmerk van de boom, namelijk het blad, beschreven.
In Japan heeft de boom de bijnaam tempelboom deze naam heeft hij te danken aan het fijt dat hij samen met het boeddhisme uit China naar Japan is gekomen. Alwaar men hem bij tempels ging kweken Verder noemt men hem ook wel Japanse Notenboon.

De Ginkgo en zijn geneeskrachtige werking.

Omdat de Ginkgo vele geneeskrachtige werkingen wordt toegeschreven is hij ooit in de Hortus gepland alwaar men hem in het chemisch laboratorium onderzocht op geneeskrachtige werkingen. In China gebruikt men al duizenden jaren de zaden van de ginkgo o.a. bij ademhalingsproblemen, blaas- en nierproblemen, spijsverteringsproblemen, gehoorverlies en andere kwalen. De bladeren gebruikt men o.a. om de bloedsomloop te verbeteren, bij ademhalingsproblemen, gehoorverlies, geheugenverlies, huidziekten, en angst.
Ook nu nog wordt er veel onderzoek gedaan naar de werkingen van de Ginkgo boom. Zo bestaat er het medicijn "Ginkgolide-B" dit medicijn zorgt er voor dat getransplanteerde organen niet afgestoten worden.
In Frankrijk en Duitsland is de boom erg populair extracten van de bladeren stopt men o.a. in medicijnen tegen circulatiestoornissen in de hersenen en de ledematen. In Nederland wordt ginkgo op recept voorgeschreven voor mensen met etalagebenen. Vooral in de homeopathie gebruikt men de Ginkgo voor behandeling en preventief tegen leeftijdsgebonden klachten.
Het blad van de ginkgo wordt ook gebruikt in de cosmetica voor o.a.huidproducten en shampoos en verder nog als insecticide en mest.

De Ginkgo een symbool.

In het Verre Oosten is de ginkgo een voorwerp van verering. In Japan wordt de boom als een god vereerd. De ginkgo staat symbool voor onveranderlijkheid, hoop, liefde, toverkracht, tijdloosheid, en een lang leven. In veel Japanse familiewapens is het blad van de ginkgo verwerkt maar ook wordt hij vaak gebruikt in logo's.

En dan dit nog

De oudste levende Ginkgo boom staat in China is en is 3500 jaar oud.
Op 6 augustus 1945 verwoestte een atoombom Hiroshima. Een Ginkgo boom, die een kilometer van de inslag stond, overleefde de inslag, deze boom is nu het symbool van hoop.
Deze boom nagenoeg onveranderd is sinds de tijd van de dinosauriërs.
Ginkgo Biloba in het Hortuspark Harderwijk
Ginkgo Biloba in het Hortuspark Harderwijk